Alice Fuldauer - auteur van "Hoe overleef ik de zorg?"

'We kennen de geneeskunst meer volmaaktheid toe dan ze bezit.'
Atul Gawande, chirurg/schrijver

* * *

Inhoudsopgave
Ten geleide Voorwoord: ‘Pech gehad’ Verantwoording	9 13 23
1 Gij zult niet schaden Fouten in de zorg: incident of epidemie	29
2 De poortwachters De patiënt als kookboek	47
3 De sliksociety Voor elke kwaal een pil	65
4 De specialist En ander leed	83
5 De schoonheidswaanzin Het lichaam als bouwpakket	101
6 De claimcultuur Hoeveel kost een arm of een been?	121
7 Hollands welvaren Hoe (on)gezond zijn we?	141
8 Patiëntveiligheid & de toekomst De jacht op fouten&meer groot klein verdriet	157

* * *

Fragment uit: Voorwoord
Op een vroege lentemorgen zaten we tegenover elkaar, mijn huisarts en ik.
Hij achter zijn ovale bureau, ik op de stoel ervoor. De zon scheen, in zijn tuin
stond een tulpenboom in volle bloei en op de vensterbank lag verantwoord
speelgoed voor kindertjes. Propere praktijk, aardige arts.
‘Foutje?’ opperde ik. Hij knikte vaag.
‘Beetje uit de hand gelopen?’ Opnieuw knikte hij.
‘Foute diagnose...?’
Hij humde en knikte voor de derde maal. Het ging op z’n indiaans, woorden
kwamen er niet aan te pas. In zijn ogen schemerde de angst. Zijn excuus
heeft hij nooit openlijk gemaakt, zijn verhaal niet verteld en dát wilde ik horen.
Zijn verkeerde inschatting had in mijn leven nogal wat gevolgen gehad.
Een klacht indienen was ik helemaal niet van plan. Ik wilde slechts één ding:
beter worden, de pijn voorbij. Mijn huisarts drinkt niet, is nooit ziek en doet zijn
werk voor zover ik weet doorgaans naar behoren. Ik had gewoon pech gehad.

* * *

´Als je een foutje maakt op kantoor dan is dat jammer.
Bij een arts stopt soms een leven, en zijn carrière.´
Huub Bijsssen klinisch psycholoog

* * *

Fragment uit: De jacht op fouten
Een vriendin bezocht onlangs haar apotheek met een recept. Toen ze de pillen ontving, stond op het doosje de verkeerde naam. ‘Je moet tegenwoordig ook overal op letten,’ zuchtte ze. Precies, want de mens die zich alles laat aanleunen heeft bij voorbaat een slechte prognose.
Om met de deur in huis te vallen: patiëntveiligheid is er vanuit de enkeling bezien niet en zal er nooit zijn. Wanneer we in een restaurant zalmmoot bestellen en we stikken in een vishaak, behoort dat tot het risico van vis eten. Als een internetsite ons een ‘rustieke plek’ belooft en er loopt bij aankomst een snelweg door de slaapkamer, is dat het risico van ongezien een vakantie boeken.
En als we een beroep doen op de gezondheidszorg zijn incidenten, complicaties en fouten inclusief. Wanneer wij willen geloven dat dit niet zo is, is voor onze rekening.
We geloven ook heilig in het huwelijk, terwijl we allang weten dat één op drie in een scheiding eindigt. Maar het is pas sinds kort dat we ervan doordrongen raken dat de reguliere geneeskunst behalve veel goeds nogal wat vervelende bijwerkingen met zich mee kan brengen en daarvoor kunnen we geen verzekering afsluiten bij de Europeesche.

* * *

Twaalf Survivaltips

Veel fouten gebeuren buiten ons om, maar we kunnen zelf wel degelijk bijdragen aan onze eigen veiligheid. In elk hoofdstuk wordt telkens
ingegaan op de veiligheid of het gebrek daaraan in de reguliere
gezondheidszorg en wat we kunnen doen om fouten te (helpen)
voorkomen. Tips uit hoofdstuk 1: Gij zult niet schaden.

1	Ga er voor alle zekerheid van uit dat de degene tegenover u verminderd toerekeningsvatbaar is.
2	Check of hij/zij uw naam, geboortedatum én het juiste dossier voor zich heeft.
3	Zeur niet, maak een lijst van klachten, benoem helder waar het aan schort.
4	Meld eerdere operaties of ziektes en erfelijke aandoeningen in de familie.
5	Meld álle medicatie, zowel voorgeschreven als over the counter, alternatieve therapieën, anticonceptie, voedingssupplementen en diëten. Vertel van eventuele allergieën en medicijnen die niet goed (be)vielen.
6	Lees vóór een ingreep of onderzoek de brochures. Stel vragen als iets onduidelijk is. Als u het niet vertrouwt of twijfelt, vraag door of raadpleeg een andere arts, een betrouwbare internetsite of iemand in de omgeving die dezelfde behandeling heeft ondergaan.
7	Vraag bij een voorgeschreven behandeling of dit in uw geval de beste keus is, wat de consequenties en nadelen kunnen zijn en of er alternatieven zijn.
8	Geen nieuws is goed nieuws. Niet dus. Als u niets hoort, informeer dan zelf naar de uitslag van een onderzoek of test.
9	Wanneer artsen of labs zeggen ‘iets door te sturen’, check dan bij het eerstvolgende bezoek of dit daadwerkelijk is gebeurd.
10	Informeer wat u zelf kunt doen of laten met oog op een voorspoedig verloop van een behandeling of operatie. En hoe de voor en nazorg is geregeld.
11	Als u vermoedt dat er sprake is van een misverstand/fout, zeg dat dan meteen.
12	Artsen hebben een informatieplicht, maar dat schiet er door tijdsdruk of gemakzucht vaak bij in. Laat u áltijd goed inlichten over de risico’s en nadelen van een behandeling. U beslist (mee) over wat er met uw lichaam gebeurt. (De Patiëntveiligheidskaart, Nationaal Platform Patiëntveiligheid, Patient Fact Sheet, 20 Tips to Help Prevent Medical Errors, Agency for Healthcare Research and Quality)

* * *

'Ik verdrink en jij beschrijft het water.'
uit de film: As Good as it Gets

* * *

'Hoe meer mensen worden blootgesteld aan de gezondheidszorg,
hoe meer zorgen zij zich maken over hun gezondheid. '
Hans van Maanen, wetenschapsjournalist

* * *

Fragment uit: Pech gehad
De tijd dat de gezondheidszorg een softe sector was – voor zover het dat ooit was –
is allang voorbij. Tegenwoordig is het gewoon een bedrijf met een hoge omzet dat
aan topinkomens, aandelen, bonussen, gouden handdrukken en marktwerking doet. Dus is het business as usual.
Wanneer een industrie tijdelijk de verantwoordelijkheid neemt voor ons welzijn en ons leven en beweert dat deze of gene behandeling ons beter maken zal of op zijn minst zal helpen, dan behoort diezelfde industrie de verantwoordelijkheid te nemen in geval van fouten. Als u of ik een fout maken, draaien we daar ook voor op. En het minste
wat we in zo’n geval kunnen doen, is de fout toegeven en ons welgemeend excuus maken. Dat is een basaal gegeven in het menselijk verkeer. Het kan en mag niet zo zijn dat iemand die al de pech heeft door een medische fout benadeeld te worden en lichamelijk geschonden raakt, stilzwijgend het bos wordt ingestuurd. Dat is foul play, ofwel vals zaken doen. Wereldwijd zijn en worden tien- zoniet honderdduizenden mensen in de zorg dikwijls onnodig geschaad. Ze lopen tijdelijk of blijvend letsel op,
zijn eraan gestorven of sterven daaraan. De bal ligt niet alleen in het doel van de zorg.
Zelf kunnen we veel dingen doen én laten om het risico op medische ongevallen voor onszelf en onze naasten zoveel mogelijk te beperken. Dit boek draagt daar hopelijk aan bij, evenals aan een gezondere zorg en zelfzorg. Na lezing wil niemand nog ziek worden.

* * *

'De namen van ziekenhuizen waar zich medische ongevallen afspelen, rijgen zich aaneen.
Het is niet overdreven te stellen dat ernstige zorgincidenten zich in alle instellingen
kunnen en zullen voordoen. '
Harry Molendijk, voorzitter Nationaal Platform Patiëntveiligheid

* * *

Jaarlijks worden in Nederland 50.000 tot 60.000
letselschadedossiers behandeld. Bij ongeveer 8.000
zaken betreft het medisch letsel opgelopen in de
gezondheidszorg. Een minderheid wordt geschikt
(www.letsel.nl).

* * *

Wat is het verschil tussen een mobieltje en een patiënt?
Een patiënt verkeert in de bizarre positie dat hij zowel
grondstof als eindproduct is en – als het goed is - na
reparatie weer bij zichzelf wordt afgeleverd.
Harde concurrentie mag gezond zijn voor bedrijven,
maar een patiënt is geen boterhamworst, een specialist
geen tovenaar en aan elk ziekenhuis mankeert wel iets.

* * *

Dankzij de humoristische toon is dit
een boek geworden om van te genieten.
Algemeen Dagblad
mei 2007

* * *